"Enter"a basıp içeriğe geçin

ZORBALIK

Zorbalık; şiddet, güç ve her türlü baskı uygulayarak insanın/insanların her açıdan zarar görmesine/gösterilmesine yönelik her türlü bireysel veya grupsal hareketler olarak adlandırılabilir. Bu olumsuz, istenmeyen, çokça şikâyet edilen şeylerle toplumların/toplumumuzun her yerinde karşılaşabiliriz. Şiddet ve saldırganlık içeren bu türden davranışlar ne yazık ki eğitim yuvalarında da çok fazla karşımıza çıkmaktadır. Zorbalık davranışlarının tespitinde ve önleminde acele edilmesinde hassas ve hızlı olunmasa zorbalığa uğrayan kişide ömür boyu kalıcı travmalara oluşmaktadır.

Bir davranışın/eylemin/söylemin zorbalık olarak tanımlanabilmesi şunlara bağlıdır:

1.Bile isteye zarar verme amacı ve saldırganlığı içeren davranışlar olmalıdır.

2.Zarar veren saldırgan davranışların sürekli yapılması ve bundan geri durulmaması.

3.Çoğunlukta zorba ve zorbalığa uğrayan kimseler arasında her türlü güç eşitsizliğinin olması.

Zorbalık sadece okullarda gerçekleşen bir olumsuzluk değildir. Zorbalık sakınılması/önlenmesi için eğitimi verilen/verilmeye çalışılan/önlenmeye gayret edilen şeylerle sınırlı bir kötülük de değildir. Hangi yaş grubunda olursa olsun tabii ki sarsıcı ve çok büyük yıkıcı etkisi oluyor ama özellikle ilk ve orta öğretim çağlarında daha fazla derin izler bırakan yıkımlara neden olmaktadır. Kendi çocukluk ve okul ortamlarımızı düşünüyorum da biz de zorbalığa çok maruz kalmışız. Ama ebeveynlerimizin tutumlarından dolayı maruz kaldığımız zorbalık durumları uzun bir süre devam etti. Bu eziyete suskun kalmamızın temel nedeni de ailemizden aynı davranışı görme korkusu taşımamızdı.  

Sevgili dostlar zorbalıklara genelde şu şekillerde rastlamaktayızdır:

1.Dilsel Zorbalık: Alay etme, dalga geçme, küçük düşürücü ifadelerde bulunma, lakap takma, küfür ve hakaret etme ve bunlardan geri durmama türünden şeylerdir. Bu alanda zorbalık yapan kişi kötü şakalar yaparak karşısındaki kimselerin moral/motivasyon/çalışma azmini sıfırlamayabilmektedirler.

2.Duygusal Ötekileştirme Zorbalığı: Özellikle ilköğretimde çokça görülen oyunlara almama, görmemezlikten gelip dışlama, mağdur kimsenin dedikodusunu yapma ve bunu da yaymakta durmak bilmemek, jest, mimik ve davranışlarda tehdit edici olma, ırk/millet/memleket/ekonomik durum ilgili aşağılamalarda bulunmak şeklinde ortaya çıkan zorbalıklardır.

3.Fiziki Zorbalık: İtip kakma, çelme takma, vurma, yumruklama gibi davranışlarla birlikte, zorbalığa maruz kalan kimselerin eşyalarına zarar verme, kişilere fiziksel temasta genel ahlaki kuralların dışına çıkma olarak da görülen şeylerdir. Özellikle özel bölgelere temas etmeye yeltenme davranışlarına kapsamaktadır. En çok rastlanan zorbalık da bu fiziki zorbalıktır.

4.Teknolojik/Sanal Zorbalık: Teknolojinin çok hızlı ve önü alınamaz ilerleyişi ve hayatımızın her alanında/anında kullanılmasıyla birlikte hem okullarda öğrenciler arasında hem de hayatın noktasında rastlanmaktadır. Sanal alemde kişilerin bilgilerine ve mahremiyetlerine ulaşmak/kurgulamak ve bunların neticesinde de bunlara bağlı menfaat elde etmeye çalışmak zorbalığın başka bir boyutudur. Fotoğrafların izinsiz ve üzerinde oynamalar yaparak uygunsuz sitelerde paylaşılmak, sanal alemde kişiye ait yalan yanlış şeyler yaymak, internet üzerinden alay edip küfür etmekten imtina etmeden hadsizlikte sınır tanımamak da bir zorbalıktır.

Peki dostlar zorba kimselerin davranış özelliklerini nasıl sıralayabiliriz?

Zorba kimse, iş/eğitim/meslek gibi süreçlerde büyük sıkıntılar yaşar. İşten kaytarma, ortamdaki şeyleri çalma, eşyalara/kişilere/hayvanlara/bitkilere zarar verme davranışları sergilerler.

Zorba kimse empatik davranış/düşünüş yoksunudur.

Zorba kimseler “zorbalık davranışı” hariç tüm alanlarda beceriksiz ve başarısızlardır.

Zorba kimseler analitik düşünmez, problemleri çözmek yerine direkt şiddete meyleder.

Zorba kimseler özellikle başarı kıskanırlar.

Zorba kimseler sağlıklı ilişkiler kurmakta zorlanırlar.

Zorba kimseler kullanılmaya/yönlendirilmeye müsait kimselerdir.

Zorba kimseler utanma/ahlak ve değer yoksunudurlar.

Zorba kimseler aynı zamanda teşhircidirler. Davranışlarının izlenmesinden müthiş zevk alırlar.

                        Böyle kimselerin ıslahı da çok önemli zorbalığa maruz kalan kimselerin korunması da çok önemli. İlim ve bilimle eğitilen, aile bağlarıyla güçlendirilen, sorumluluklara büyütülen, değerlerin zenginlikleriyle yoğrulan, üretkenlik hazzı yaşatılan, ahlak ve maneviyatta kırmızı çizgileri olan kimseleri yetiştirmeliyiz. İnsan olunduğu unutturulmamalı. Sık sık hatırlatılmalı. Aksi halde onlarca diploma, onlarca sertifika almış olsa bile saydığımız şeylerden yoksun kimseler her yaşta ve her köşe başında karşımıza çıkabilir. Hatta ne yalan söyleyeyim çıkıyor da. Yani demem o ki; “zorbalık ve cahillik kötü şeylerdir.”

            Kalın sağlıcakla…

Gökmen CAN

Eğitimci Sosyolog

10 Yorum

  1. Seyfullah Sarıaslan
    Seyfullah Sarıaslan 14 Ekim 2022

    Aynen

    • Gökmen Can
      Gökmen Can 14 Ekim 2022

      Varolun Müdürüm. Eğitimde sizin gibi liderlere ve ehil insanlara ihtiyaç var. Reçeteyi yazımızın son kısmında temel noktalarda ele alıp özet geçtik ama en önemli ilacın da sizden öğrendiğim şiar olan “Önce Ahlak ve Maneviyat” olduğunun altına imzamızı da atarız kalıbımızı da katarız. Kalın sağlıcakla. Ellerinizden öpüyorum.

  2. Zeki ÖZDEMİR
    Zeki ÖZDEMİR 14 Ekim 2022

    Kardeşim bunlari herkes biliyor.Ilkokulda ,orta okulda ,yetiskinlerde bu zorbalikla nasil basa cikilir. ÖZET OLARAK.SIZ ONU ANLATIN.

    • Gökmen Can
      Gökmen Can 14 Ekim 2022

      Zeki bey kardeşim öncelikle okuma nezaketinde bulunmanızdan dolayı teşekkür ediyorum. Evet doğru diyorsunuz bunları herkes (!) biliyor. Sanırım yazının son parağrafı dikkatinizden kaçmış. Çözüm önerileri olarak kısa ve öz şunları yazmıştım: “Böyle kimselerin ıslahı da çok önemli zorbalığa maruz kalan kimselerin korunması da çok önemli. İlim ve bilimle eğitilen, aile bağlarıyla güçlendirilen, sorumluluklara büyütülen, değerlerin zenginlikleriyle yoğrulan, üretkenlik hazzı yaşatılan, ahlak ve maneviyatta kırmızı çizgileri olan kimseleri yetiştirmeliyiz. İnsan olunduğu unutturulmamalı. Sık sık hatırlatılmalı. Aksi halde onlarca diploma, onlarca sertifika almış olsa bile saydığımız şeylerden yoksun kimseler her yaşta ve her köşe başında karşımıza çıkabilir. Hatta ne yalan söyleyeyim çıkıyor da. Yani demem o ki; “zorbalık ve cahillik kötü şeylerdir.”.

  3. ömer demir
    ömer demir 14 Ekim 2022

    Günümüzün yarayan kanasına parmak basmak bu olsa gerek. Her alanda olan bu zorbalıkları kısa ve öz olarak ancak bu kadar anlatılabilir.
    Sevgili dostum ve ahretliğim bu çalışmaların, bizleri aydınlattığı gibi gençlere rehber olman çok güzel.

    • Gökmen Can
      Gökmen Can 14 Ekim 2022

      Bizim için durmak diye birşey yok azizim. Devam…devam…devam…

  4. ömer demir
    ömer demir 14 Ekim 2022

    bu yazdıklarınız gençlere rehber olacağı gibi günümüz bazı insanlara da takip edebilecek bir yol sunmanız da ayrıca çok güzel

    • Gökmen Can
      Gökmen Can 14 Ekim 2022

      Allah razı olsun Ahretliğim. Yazılarımızda sıkıntı ve çözüm yollarını birlikte vermeye gayret ediyoruz. Rabbim sizleri de bizleri de sabit eylesin.

  5. Ahmet Karagöz
    Ahmet Karagöz 14 Ekim 2022

    “Zorba kimseler utanma/ahlak ve değer yoksunudurlar”
    Yoldaşım ne güzel tanımlamışsın. Ne çekiyorsak ahlak yoksunlarından çekiyoruz. Yüreğine kalemine sağlık

    • Gökmen Can
      Gökmen Can 14 Ekim 2022

      Teşekkür ederim Ahmet hocam. Ahlaktan yoksunluğu bir insanın en belirgin özelliği zorbalıkta sınır tanımamasıdır. Liyakatsizliğin hat safhada olduğu yerlerde de ahlak yoksunlarının olması da kaçınılmaz oluyor. Hürmetlerimle hocam.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir